Marios Tsiakkis: “The CCCI has always supported the need to create an investment framework that covers other sectors of the economy.”


*The Greek version of the interview follows at the end of the English version

The pandemic has negatively affected all sectors of the state. In what ways can companies recover and how can the CCCI contribute to this recovery?

It is a fact that the pandemic has paralysed the state and brought up many difficulties in the operation of both the country itself and the companies registered in the Republic. The problems that have arisen are much more acute in companies or industries that are in complete suspension of their operations as well as in those that were affected from the various decrees of the total lock-down. Problems arise due to the various restrictive measures that come into force such as e.g. number of messages allowed that affect the ability of citizens to move freely for their errands or for work.

On the side of the Government, with the exception of some public services that operate at a very rapid pace throughout this period to serve businesses and citizens, we find, unfortunately, that in several other public services the ability to communicate and serve the public is little to non-existent, which further aggravates the complications posed by the pandemic.

Throughout this period, the CCCI has proved not only in theory, but in practice that it is the main portal for information, handling requests and solving business problems. Through its daily written and oral intercessions to the various Ministries, has achieved and continues to achieve several arrangements such as the formulation of various Employee and Business Support Plans (Plans of the Ministry of Labour and Ministry of Finance), transfer or gradual repayment of taxes and duties (VAT, Income Tax, Community duties, etc.), suspension of instalments to banks and much more.

At the same time, the CCCI with two extensive memos to the President of the Republic presented specific views on regulations and incentives that must be given to support companies towards recovery and to reopen as soon as possible with the end of the pandemic.

Tourism has always been projected as the main income of the Cypriot Economy. In fact, one of the main and perhaps the most important income of the Economy originates from the financial sector as well as from investments made by foreign entrepreneurs in Cypriot companies. Do you agree with the above position? Additionally, how can these 2 areas be improved?

Undoubtedly, tourism is a key source of income for Cyprus. Its contribution to the country’s GDP reaches 15-17% and that alone is evidence enough of its importance. Likewise, it is important to mention that tourism is the main sector that can lead to an immediate reversal of a recession in the economy, something that was very characteristically presented in the recovery of the crisis of 2013. The rapid recovery of tourism (and real estate) immediately led to a robust response to the financial crisis.

The financial sector, the professional services sector and the investment sector offer a similar contribution to the development of the economy, contributing decisively to our GDP. However, foreign investment is currently stagnant, on the one hand due to the pandemic and on the other due to the abolition of the Cyprus investment program for very well-known reasons.

Attracting foreign investments is a permanent pursuit for the CCCI because we believe that they contribute significantly to the creation of new jobs, the transposition of know-how in new sectors of economic activity, the attraction of new capital, promotion of Cyprus through products / services produced in new markets, strengthen state revenues through the payment of various taxes and generally expand the depth and breadth of the economy.

The naturalization by exception of investors brought huge revenues to the Cypriot economy. As this project has been terminated, can you present us with other products of the Cyprus portfolio that could be attractive for foreign investors to invest in Cypriot companies? Furthermore, can you tell us how this portfolio could be further enriched?

The CCCI has always supported the need to create an investment framework that covers other sectors of the economy.

Among these sectors is definitely tourism, in particular investments in projects that would enrich and expand tourism products which can contribute both to the extension of the tourist season in order to achieve better utilization of the existing tourist infrastructure and to attract tourists of special interest or of high-end economic capabilities.

Other promising sectors are certainly higher education, health, shipping, green and blue growth related to environmental protection and the more efficient use of natural and marine resources, Renewable Energy Sources (RES), investment in energy saving technology and more efficient energy usage. The manufacturing industry of both agricultural and industrial products must be further developed by making more use of Research and Innovation/Development to produce smarter and more upgraded products.

Certainly, the wider sector of Services covering a wide range of activities cannot be absent from this new framework. The provision of accounting, legal and consulting services and even services in technical professions exhibit potential growth through the use of our well-trained and specialized human resources. Particular prospects seem to be developing in the field of attracting and managing Investment Funds in Cyprus. The presence of the Investment Fund Industry in the country creates a network of potential institutional investors that could invest in new projects.

There are also prospects in the fields of e-commerce, e-banking, Fintech, information technology, Artificial Intelligence and other completely new areas of economic activity.

For the realization of the aforementioned prospects, it’s required that the new investment framework is harmonized with the provisions the European Union, it emits credibility and is characterized by transparent procedures.

How is Cyprus promoted abroad to attract investors? Does this promotion need enhancement? If so, how could it be strengthened?

The investment portfolio of Cyprus is promoted in many ways abroad. The main bodies that have been implementing this project for at least 30 years are the CCCI and the Ministry of Energy, Trade & Industry, utilizing the know-how and experiences of our members. Other promoters are mainly accounting and law firms and the 40 Transnational Associations operating under the guidance of the CCCI.

Every year, the CCCI organizes numerous commercial and other kind of missions abroad through which the economic profile of Cyprus is promoted, both to attract foreign investments and to promote our exports. Certainly, the pandemic has completely suspended our activity but we are fully prepared as soon as conditions allow us to implement the programs that were postponed.

The promotion is done through specialized conferences, missions and exhibitions that we organize either through selected collaborators, or through the network of the respective foreign organizations in which the CCCI is a member.

Every promotional campaign must be constantly upgraded and differentiated in order to maximize the desired results. This exercise is continuously done by the CCCI in consultation with the Ministry, hence many improvements have been made in recent years that have significantly upgraded the institution.

Both economic and political scandals as well as corruption scandals negatively affect the Republic of Cyprus. What is your opinion on this?

The CCCI always scolded and criticized any phenomena of mismanagement or scandals wherever they come from. Our position on these issues is clear. There can be no tolerance for such phenomena, and we must constantly improve our institutional framework to prevent them. Transparency, applicable procedures, compliance with the law as well as European and International guidelines, especially in attracting and managing foreign investment, cannot be compromised.

Continuing on the topic, do you believe that corruption scandals have an impact on the reputation and attractiveness of Cyprus in the global investment sector?

Certainly, when a scandal breaks out, it has a negative impact on our image abroad, especially when it concerns the public sector. Unfortunately, such incidents do not only affect the flow of investments, but the international image of Cyprus as a whole. These negative reports regrettably affect both companies and, consequently, employees. As you can see, this is unimaginably difficult for organizations such as the CCCI that are constantly trying to promote Cyprus abroad.

What will a possible solution to the Cyprus problem mean for Cypriot companies? Are they properly prepared to face any upcoming challenges?

This issue has many magnitudes and cannot be answered in a few lines. Most of our companies are structured and prepared to serve primarily the Cypriot market and a significant number of them, foreign markets as well. If there is a prospect of a solution to the Cyprus problem, companies will certainly need to adjust their plans, but this is not something that seems to becoming a reality in the near future.

However, we believe that due to their flexibility and adaptability, Cypriot companies will be able to meet such a challenge. I hope that the Cyprus problem is resolved on the basis of a fair and sustainable solution. If this is the case, I am confident that the prospects, opportunities and changes that will occur in the economy will be in such extend, that they will push companies to meet any new needs. As in other cases, so in this one, the collective experience of the members of the CCCI, but also our continuous involvement with the issues of the buffer zone as well as our relations with the Turkish Cypriot Chamber of Commerce will be allow us to assist Cypriot companies in this transition.

A proper solution will create challenges but at the same time opportunities that will give a huge boost to economic activity. The fact that Cypriot companies have been operating for so many years, meeting the requirements of the EU single market, gives them a great comparative advantage to benefit from the huge Turkish market, in which they would have free access.

Which existing taxations need to be reduced to boost entrepreneurship in Cyprus?

The position of the CCCI is that the tax system needs extensive changes and upgrades. The previous tax reform took place in 2003 and since then the reality in both the economy and society has changed a lot. We therefore believe that various taxes should be abolished or reduced (e.g. the cohesion fund, contributions to the redundancy fund, the imposition of the Special Defence Contribution on dividends, the capital gains tax, the annual levy of € 350 per company) as well as to modify tax rates, in order to simplify the system and generally to create a more flexible and evolving tax model.

Through such a reformative effort, of which both the Tax Department and anyone directly involved with taxation is in favour of, our system will be modernized and entrepreneurship will be strengthened greatly. At this point we must emphasize the need for wider use of digital technology in taxation, in order to reduce the bureaucracy and labyrinthine processes that exist today at all stages of our tax system.

A digital transformation will speed up the time it takes businesses and citizens to settle their tax affairs. This reform will definitely improve the collection capacity of the State and therefore strengthen public financing. Additionally, it will also facilitate the planning of taxpayers in relation to their investment or commercial decisions.

Continuing with the tax theme and taking into account international developments regarding the G20 proposal for a global minimum tax (21%) on corporate income, are you concerned about this? How is the CCCI preparing for this possible development and how can Cyprus curb any negative effects of such a development?

Despite the fact that this proposal is currently limited to very large corporation operating worldwide, there is no doubt that if it is adopted, a tax rate of 21%, Cyprus will certainly be affected, since our corporate tax rate is at 12.5 %. The discussion of this issue worries us and we follow it very closely, in consultation with our key partners on these issues such as ICPAC, the Cyprus Bar Association, CYFA and others. However, discussions are still at a very early stage and there is pushback from many countries. Let me remind you, of the EU’s intention for a single corporate tax rate in its member countries, which is being discussed for decades without results.

The peculiarities of different countries, as well as their different tax targets, is a big problem that must firstly be overcome. We believe that in this case, a great deal of discussion is necessary before a general agreement can be reached.

There has always been a public debate about differences between private and public sector employee earnings. What is your opinion on the above? How can we balance these differences?

This issue is timeless and has been raised many times by the CCCI. The difference in terms of salary and employment in general between the public and the private sector is vast and this causes distortions in the economy, such as the preference of young people to be employed by the public instead of the private sector.

Unfortunately, no matter how many attempts have been made in the past to close the gap, it has not been possible to do so. This is due to the fact that the respective governments tend to favour the employees in the public sector for purely voting purposes. Illustrative examples can be found in both the crisis of 2013 and the current one with the pandemic, where we see these distinctions being consolidated once again.

Most worrisome, however, is that while s this factual imbalance exists, there is absolutely no intention on the part of the entire political system to proceed with at least the necessary reforms to introduce a modern and reliable system for evaluating public servants which would ultimately create link wage rates to productivity and efficiency as well as the skills of employees in the wider public sector.

This issue needs to be addressed immediately and we expect the government, all political parties and the Public Sector Unions to engage in a constructive dialogue for the good of all workers and the economy. Otherwise, we will continue to have a two-speed workforce, attached with all the negative consequences on the growth of the economy and the resilience of public finances.

Do you think that there is a need to modernize both the public sector and the private sector in Cyprus? How could such an upgrade take place in the digital age?

Not only do we believe in the need to modernize the State, of which should come through necessary reforms, but we are very disappointed with the repeated delays we see around this crucial issue that concerns the very future of our country.

If we do not proceed with the reform of the public sector, the local government and our judicial procedures, our country will lose the opportunity to enter into this new era.

Today, technology and digital transformation in general are the stepping stone into the future for all jurisdictions, organizations and businesses. If Cyprus closes its eyes to these developments, it will be left behind with all the subsequent effects on the economy and society. We will have essentially missed our last opportunity to improve the competitiveness of the economy so that it creates the conditions for attracting / developing new economic activities.

It is evident through the pandemic, that countries with developed technological infrastructure have managed to stay “alive”, while the rest are under-functioning or have suffered huge consequences.

The Recovery and Resilience Fund provides funding of € 975m. from EU Community resources, which we will only be able to absorb if we complete the above reforms. The responsibilities of both the Government and the Parliament will be enormous if they do not manage to absorb them, giving in once again to the extorting dilemmas posed by the Trade Unions of the wider public sector whenever any reforms are attempted.

The Blockchain system is being used more and more by various sectors (eg Shipping). What is your opinion about this system and how is it used in Cyprus? How could Cyprus evolve by adopting Blockchain more practically?

Blockchain technology is a new process that involves data in blocks with timestamps. Its first historical application was in the field of digital currencies, as in the case of Bitcoin.

Now, it can be applied to a number of additional activities, such as counting votes, education, health, preservation and transparency of historical, cultural and financial records, as well as product certification, social networks, banking, insurance and construction sectors, etc.

Blockchain technology is another component of what we seek through the digital transformation of the state. That is, the use of modern systems and methods of technology, in order to facilitate our work and become more productive and more efficient.

Cyprus cannot lag behind these technological developments, which is why the adoption of the Blockchain system is essential in the daily life of our economy.

As a country of services, we must delve deeper into this issue and make all the necessary legislative regulations and technological changes required for the implementation of Blockchain in Cyprus as well.

By Antonia Diakou

Moderated by Constantinos Kentis


Μάριος Τσιακκής: “Το ΚΕΒΕ υποστηρίζει διαχρονικά την ανάγκη δημιουργίας ενός επενδυτικού πλαισίου που να καλύπτει κι άλλους τομείς της οικονομίας.”

Η πανδημία έχει επηρεάσει αρνητικά όλους τους τομείς του κράτους.  Με ποιους τρόπους μπορούν οι επιχειρήσεις να ανακάμψουν και πως μπορεί το ΚΕΒΕ να συμβάλει σε αυτή την ανάκαμψή;

Είναι δεδομένο ότι η πανδημία έχει φέρει σοβαρή παράλυση και πολλές δυσκολίες στη λειτουργία τόσο του ίδιου του Κράτους όσο και των επιχειρήσεων.  Τα προβλήματα είναι πολύ πιο έντονα στις επιχειρήσεις ή τους κλάδους που τελούν σε πλήρη αναστολή των εργασιών τους όπως και σε όσες επηρεάστηκαν κατά καιρούς από τα διάφορα διατάγματα για ολικό lock-down.  Προβλήματα δημιουργούνται φυσικά και λόγω των διαφόρων περιοριστικών μέτρων που τίθενται σε ισχύ όπως π.χ. αριθμός μηνυμάτων που επηρεάζει την ευχέρεια των πολιτών να διακινηθούν ελεύθερα για τις αγορές τους ή και να προσέλθουν στην εργασία τους.

Από την πλευρά του Κράτους, με εξαίρεση κάποιες υπηρεσίες που λειτουργούν με πολύ έντονους ρυθμούς σε όλη αυτή την περίοδο για εξυπηρέτηση των επιχειρήσεων και των πολιτών, διαπιστώνουμε δυστυχώς, ότι σε αρκετές άλλες υπηρεσίες η δυνατότητα επικοινωνίας και εξυπηρέτησης του κοινού είναι από μηδαμινή εώς ανύπαρκτη, γεγονός που επιβαρύνει ακόμα περισσότερο τις δυσκολίες που φέρνει η πανδημία.

Το ΚΕΒΕ σε όλη αυτή την περίοδο απέδειξε έμπρακτα ότι αποτελεί την κύρια πύλη πληροφόρησης, διεκδίκησης των αιτημάτων και επίλυσης των προβλημάτων των επιχειρήσεων.  Μέσα από τις καθημερινές γραπτές και προφορικές παρεμβάσεις του προς τα διάφορα Υπουργεία, πέτυχε και συνεχίζει να πετυχαίνει αρκετές ρυθμίσεις όπως πχ τη διαμόρφωση και εξαγγελία διαφόρων Σχεδίων στήριξης των εργαζομένων και των επιχειρήσεων (Σχέδια Υπουργείου Εργασίας και Οικονομικών), μετάθεσης ή και σταδιακής αποπληρωμής διαφόρων φορολογιών και τελών (ΦΠΑ, Φόρος Εισοδήματος, κοινοτικά τέλη, κλπ), αναστολή των δόσεων προς τις τράπεζες και πολλά άλλα.

Την ίδια στιγμή το ΚΕΒΕ με δύο εκτενή υπομνήματα του προς τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας κατέθεσε συγκεκριμένες απόψεις για ρυθμίσεις και κίνητρα που πρέπει να δοθούν ώστε να στηριχθούν οι επιχειρήσεις να ανακάμψουν και να επαναδραστηριοποιηθούν όσο πιο γρήγορα γίνεται με τη λήξη της πανδημίας.

Ο τουρισμός διαχρονικά προβάλλεται ως το κύριο εισόδημα της Κυπριακής Οικονομίας. Στην πραγματικότητα ένα από τα κύρια ίσως και το κυριότερο εισόδημα είναι ο χρηματοπιστωτικός τομέας καθώς και οι επενδύσεις από ξένους επιχειρηματίες σε κυπριακές  εταιρείες. Συμφωνείται με την πιο πάνω τοποθέτηση; Επίσης, πως μπορούν να βελτιωθούν αυτοί οι 2 τομείς;

Αναμφίβολα, ο τουρισμός αποτελεί βασικότατη πηγή εισοδημάτων για την Κύπρο. Η συνεισφορά του στο ΑΕΠ της χώρας φτάνει στο 15-17% και αυτό από μόνο του τα λέει όλα. Επίσης κάτι άλλο που έχει σημασία για τον τουρισμό είναι ότι είναι ο κύριος τομέας που μπορεί να οδηγήσει σε άμεση αναστροφή των όποιων αρνητικών δεδομένων στην οικονομία, κάτι που το είδαμε πολύ χαρακτηριστικά στην κρίση του 2013. Η γρήγορη ανάκαμψη του τουρισμού (και των ακινήτων) οδήγησαν αμέσως σε αντιμετώπιση της κρίσης.

Ανάλογη συνεισφορά στην ανάπτυξη της οικονομίας προσφέρουν ο χρηματοπιστωτικός τομέας, ο τομέας των επαγγελματικών υπηρεσιών και των επενδύσεων συμβάλλοντας καθοριστικά στην πορεία της οικονομίας μας. Ωστόσο, οι ξένες επενδύσεις αυτή την περίοδο είναι σε στασιμότητα αφ’ ενός λόγω της πανδημίας και αφ’ ετέρου λόγω της κατάργησης του επενδυτικού προγράμματος της Κύπρου για τους γνωστούς λόγους.

Η προσέλκυση ξένων επενδύσεων αποτελεί για το ΚΕΒΕ μόνιμη επιδίωξη γιατί θεωρούμε ότι συμβάλλουν σημαντικά στη δημιουργία νέων θέσεων εργασίας, στη μεταφορά τεχνογνωσίας σε νέους τομείς οικονομικής δραστηριότητας, στη προσέλκυση νέων κεφαλαίων, προωθούν την Κύπρο μέσω των προϊόντων/υπηρεσιών που παράγουν σε νέες αγορές, ενισχύουν τα έσοδα του κράτους μέσα από την καταβολή διαφόρων φορολογιών και γενικά διευρύνουν το βάθος και το εύρος της οικονομίας.

Η κατ’ εξαίρεση πολιτογράφηση επενδυτών επέφερε τεράστια έσοδα στην Κυπριακή οικονομία.  Καθώς, το σχέδιο αυτό έχει τερματιστεί μπορείτε να μας παρουσιάσετε άλλα προϊόντα του χαρτοφυλακίου της Κύπρου που θα αποτελούσαν πόλο έλξης για τους ξένους επενδυτές σε κυπριακές επιχειρήσεις;  Ακόμα, μπορείτε να μας πείτε πως το χαρτοφυλάκιο αυτό θα μπορούσε να εμπλουτιστεί περαιτέρω;

Το ΚΕΒΕ υποστηρίζει διαχρονικά την ανάγκη δημιουργίας ενός επενδυτικού πλαισίου που να καλύπτει κι άλλους τομείς της οικονομίας.

Ανάμεσα στους τομείς αυτούς είναι σίγουρα ο τουρισμός, ειδικότερα οι επενδύσεις σε έργα εμπλουτισμού του τουριστικού προϊόντος τα οποία μπορουν να συμβάλουν τόσο στην επιμήκυνση της τουριστικής περιόδου ώστε να επιτυγχάνεται καλύτερη αξιοποίηση των υφιστάμενων τουριστικών υποδομών όσο και στην προσέλκυση τουριστών ειδικών ενδιαφερόντων ή και ψηλότερης οικονομικής στάθμης. 

Άλλοι υποσχόμενοι τομείς είναι σίγουρα η τριτοβάθμια εκπαίδευση, ο τομέας της υγείας, η ναυτιλία, η πράσινη και γαλάζια ανάπτυξη που σχετίζονται με την προστασία του περιβάλλοντος και την αποδοτικότερη χρήση των φυσικών και θαλάσσιων πόρων, οι ΑΠΕ, οι επενδύσεις σε θέματα εξοικονόμησης και αποδοτικότερης χρήσης της ενέργειας.  Η μεταποιητική Βιομηχανία τόσο γεωργικών όσο και βιομηχανικών προϊόντων πρέπει να αναπτυχθεί ακόμα περισσότερο αξιοποιώντας περισσότερο την Έρευνα και Καινοτομία για την παραγωγή πιο έξυπνων και αναβαθμισμένων προϊόντων.

Σίγουρα δεν μπορεί να απουσιάζει από το νέο αυτό πλαίσιο ο ευρύτερος τομέας των Υπηρεσιών που καλύπτει ένα ευρύ φάσμα δραστηριοτήτων.  Η παροχή λογιστικών, δικηγορικών και συμβουλευτικών υπηρεσιών ακόμα και υπηρεσιών σε τεχνικά επαγγέλματα παρουσιάζουν πολλές δυνατότητες αξιοποιώντας προς τούτο το άρτια καταρτισμένο και εξειδικευμένο ανθρώπινό μας δυναμικό.  Ιδιαίτερες προοπτικές φαίνεται να αναπτύσσονται στο τομέα της προσέλκυσης και διαχείρισης Επενδυτικών Ταμείων αφού μέσα από την παρουσία της στην χώρα αποτελούν εν δυνάμει θεσμικούς επενδυτές σε νέα έργα που μπορούν να αναπτυχθούν.

Προοπτικές υπάρχουν και στους τομείς του ηλεκτρονικού εμπορίου, της ηλεκτρονικής τραπεζικής, των Fintech, της πληροφορικής, της Τεχνητής Νοημοσύνης και σε άλλους εντελώς νέους τομείς οικονομικών δραστηριοτήτων.

Για να επιτύχουν τα πιο πάνω απαιτείται όπως το νέο επενδυτικό πλαίσιο είναι εναρμονισμένο με τα δεδομένα της Ευρωπαϊκής Ένωσης, εκπέμπει αξιοπιστία και χαρακτηρίζεται από διαφανείς διαδικασίες.

Με ποιο τρόπο η Κύπρος προωθείται και προβάλλεται στο εξωτερικό για να προσελκύσει επενδυτές; Η προώθηση και προβολή αυτή χρήζει ενίσχυση; Αν ναι, πώς θα μπορούσε να ενισχυθεί;

Το επενδυτικό πρόσωπο της Κύπρου προβάλλεται με πολλούς τρόπους στο εξωτερικό. Οι κύριοι φορείς που υλοποιούν αυτό το έργο εδώ και 30 τουλάχιστον χρόνια είναι το ΚΕΒΕ και το Υπουργείο Ενέργειας, Εμπορίου & Βιομηχανίας, αξιοποιώντας προς τούτο την τεχνογνωσία και εμπειρίες των μελών μας, κυρίως λογιστικών και δικηγορικών γραφείων αλλά και των 40 Διακρατικών Συνδέσμων που λειτουργούν υπό την αιγίδα του ΚΕΒΕ.

Το ΚΕΒΕ οργανώνει κάθε χρόνο πολλές εμπορικές και άλλες αποστολές στο εξωτερικό μέσω των οποίων προβάλλεται το οικονομικό προφίλ της Κύπρου, τόσο για την προσέλκυση ξένων επενδύσεων, όσο και για προώθηση των εξαγωγών μας.  Σίγουρα η πανδημία έχει αναστείλει πλήρως αυτή μας τη δραστηριότητα αλλά είμαστε απόλυτα έτοιμοι μόλις οι συνθήκες το επιτρέψουν να υλοποιήσουμε τα προγράμματα που είχαν ανασταλεί. 

Η προβολή γίνεται μέσα από εξειδικευμένα συνέδρια, αποστολές και εκθέσεις που διοργανώνουμε είτε μέσω επιλεγμένων συνεργατών, είτε μέσω του δικτύου των αντίστοιχων οργανισμών του εξωτερικού στους οποίους το ΚΕΒΕ είναι μέλος.

Κάθε εκστρατεία προώθησης και προβολής πρέπει συνεχώς να αναβαθμίζεται και να διαφοροποιείται ώστε να μεγιστοποιούνται τα επιδιωκόμενα αποτελέσματα.  Αυτή η άσκηση γίνεται συνεχώς από το ΚΕΒΕ σε συνεννόηση με το Υπουργείο, εξ’ ου και έχουν επέλθει πολλές βελτιώσεις τα τελευταία χρόνια που έχουν αναβαθμίσει σημαντικά το θεσμό.

Τόσο τα οικονομικά – πολιτικά  προβλήματα όσο και τα σκάνδαλα διαφθοράς πλήττουν την Κυπριακή δημοκρατία. Ποια είναι η γνώμη σας γι’ αυτό; 

Το ΚΕΒΕ πάντοτε καυστηρίαζε  και επέκρινε τα όποια φαινόμενα ατασθαλιών, κακοδιαχείρισης ή σκανδάλων από όπου και εάν προέρχονται. Η θέση μας γι’ αυτά τα θέματα είναι ξεκάθαρη. Δεν μπορεί να υπάρξει καμία ανοχή σε τέτοια φαινόμενα, ενώ οφείλουμε να βελτιώνουμε συνεχώς το θεσμικό μας πλαίσιο για αποτροπή τους.  Η διαφάνεια, οι σωστές διαδικασίες, η τήρηση των νομοθεσιών και των Ευρωπαϊκών και διεθνών κατευθυντήριων οδηγιών, ιδιαίτερα στα θέματα προσέλκυσης και διαχείρισης ξένων επενδύσεων, δεν μπορούν να αποτελούν αντικείμενο εκπτώσεων.   

Σε συνέχεια της πιο πάνω ερώτησης, πιστεύετε ότι τα σκάνδαλα διαφθοράς έχουν αντίκτυπο στη φήμη και στην ελκυστικότητα της Κύπρου στον παγκόσμιο επενδυτικό τομέα;

Σίγουρα όταν ξεσπά ένα σκάνδαλο έχει αρνητική αντανάκλαση και στο εξωτερικό, ειδικά όταν αφορά το δημόσιο. Δυστυχώς, από τέτοια περιστατικά δεν είναι μόνο οι επενδύσεις που πλήττονται, αλλά συνολικά η διεθνής εικόνα της Κύπρου.  Οι αρνητικές αυτές αναφορές επηρεάζουν δυστυχώς και τις επιχειρήσεις, και κατ’επέκταση τους εργαζόμενους. Όπως αντιλαμβάνεστε αυτό δυσκολεύει αφάνταστα φορείς όπως το ΚΕΒΕ που προσπαθούν συνεχώς να προβάλουν την Κύπρο στο εξωτερικό.

Τι θα σημαίνει για τις κυπριακές επιχειρήσεις μια πιθανή επίλυση του κυπριακού προβλήματος; Είναι σωστά προετοιμασμένες, για να αντιμετωπίσουν τις προκλήσεις που θα τεθούν ενώπιών τους;

Το θέμα αυτό έχει πολλές διαστάσεις και δεν μπορεί να απαντηθεί σε λίγες γραμμές. Οι περισσότερες επιχειρήσεις μας είναι δομημένες και προετοιμασμένες να εξυπηρετούν πρωτίστως την κυπριακή αγορά και ένας σημαντικός αριθμός από αυτές και αγορές του εξωτερικού. Αν υπάρξει προοπτική λύσης του κυπριακού, σίγουρα οι επιχειρήσεις θα κινηθούν για να αναπροσαρμόσουν τους σχεδιασμούς τους, όμως αυτό δεν είναι κάτι που είναι προς το παρόν μπροστά μας.

Πιστεύουμε, όμως, λόγω της ευελιξίας και της εύκολης προσαρμοστικότητας τους, οι κυπριακές επιχειρήσεις θα μπορέσουν να ανταποκριθούν σε μια τέτοια πρόκληση. Μακάρι, να επιλυθεί το κυπριακό στη βάση μιας δίκαιης και βιώσιμης λύσης και να είστε βέβαιοι ότι οι προοπτικές, οι ευκαιρίες και οι αλλαγές που θα επέλθουν στην οικονομία θα είναι τέτοιες που θα σπρώξουν τις επιχειρήσεις να καλύψουν τις όποιες νέες ανάγκες.  Όπως και σε άλλες περιπτώσεις, έτσι και εδώ, οι εμπειρίες του ΚΕΒΕ αλλά και η συνεχής ενασχόληση μας με τα θέματα της πράσινης γραμμής καθώς και οι σχέσεις μας με το ΤΚ Εμπορικό Επιμελητήριο θα είναι και πάλι στη διάθεση των επιχειρήσεων.

Μια σωστή λύση θα δημιουργήσει προκλήσεις αλλά ταυτόχρονα και ευκαιρίες που θα δώσουν τεράστια ώθηση στην οικονομική δραστηριότητα.  Το γεγονός ότι οι κυπριακές επιχειρήσεις λειτουργούν εδώ και τόσα χρόνια ικανοποιώντας τις απαιτήσεις της ενιαίας αγοράς, τους δίδει ένα μεγάλο συγκριτικό πλεονέκτημα για αξιοποίηση της τεράστιας αγοράς της Τουρκίας, προς την οποία θα μπορούν να έχουν ελεύθερη πλέον πρόσβαση.

Ποιες υφιστάμενες φορολογίες πρέπει να μειωθούν για να ενισχυθεί η επιχειρηματικότητα στην Κύπρο;

Θέση του ΚΕΒΕ είναι ότι το φορολογικό σύστημα χρήζει σοβαρών αλλαγών. Η προηγούμενη φορολογική μεταρρύθμιση έγινε το 2003 και από τότε έχουν διαφοροποιηθεί πολύ τα δεδομένα τόσο στην οικονομία, όσο και στην κοινωνία. Πιστεύουμε, λοιπόν ότι πρέπει να καταργηθούν ή και να μειωθούν διάφορες φορολογίες (π.χ. το ταμείο συνοχής, εισφορές στο ταμείο πλεονάζοντος, η επιβολή Έκτακτης Αμυντικής Εισφοράς επί των μερισμάτων, ο φόρος κεφαλαιουχικών κερδών, το τέλος των €350 ανά εταιρεία), να τροποποιηθούν οι φορολογικοί συντελεστές, να απλοποιηθεί το σύστημα και γενικά να δημιουργήσουμε ένα πιο ευέλικτο και αναπτυξιακό φορολογικό μοντέλο.

Μέσα από μια τέτοια προσπάθεια, για την οποία είναι υπέρ τόσο το Τμήμα Φορολογίας όσο και οι άμεσα εμπλεκόμενοι με τα φορολογικά, θα εκσυγχρονιστεί το σύστημα μας και θα ενισχυθεί η επιχειρηματικότητα. Στο σημείο αυτό οφείλουμε να τονίσουμε την ανάγκη και για ευρύτερη χρήση της ψηφιακής  τεχνολογίας στα φορολογικά, ώστε να περιοριστεί η γραφειοκρατία και οι δαιδαλώδεις διαδικασίες που υπάρχουν σήμερα σ’ όλα τα στάδια του φορολογικού συστήματος μας. 

Με τον τρόπο αυτό θα επισπευσθεί ο χρόνος ξεκαθαρίσματος των φορολογικών εκκρεμοτήτων των επιχειρήσεων και των πολιτών.  Κάτι τέτοιο εκτός του ότι βελτιώνει την εισπρακτική ικανότητα του Κράτους ενισχύοντας έτσι και τα δημόσια οικονομικά, διευκολύνει και τον προγραμματισμό των φορολογουμένων σε σχέση με τις επενδυτικές ή καταναλωτικές τους αποφάσεις.

Συνεχίζοντας με το θεματικό της φορολογίας και λαμβάνοντας υπόψη τις διεθνείς εξελίξεις σχετικά με πρόταση των G20 για παγκόσμιο ελάχιστο φόρο (21%) επί των εταιρικών εσόδων, σας ανησυχεί το γεγονός αυτό; Πως προετοιμάζετε το ΚΕΒΕ και πως μπορεί η Κύπρος να αναχαιτίσει τις οποιεσδήποτε αρνητικές επιπτώσεις μιας τέτοιας εξέλιξης;

Παρά το γεγονός ότι η πρόταση αυτή περιορίζεται σε πρώτο στάδιο στις πολύ μεγάλες επιχειρήσεις που δραστηριοποιούνται σε παγκόσμια κλίμακα, δεν υπάρχει αμφιβολία ότι εάν υπάρξει υιοθέτηση της για φορολογικό συντελεστή 21%, σίγουρα η Κύπρος θα επηρεαστεί, αφού ο εταιρικός φορολογικός συντελεστής μας είναι στο 12.5%. Η συζήτηση αυτού του θέματος μας ανησυχεί και την παρακολουθούμε πολύ στενά, σε συνεννόηση και με τους βασικούς μας συνεργάτες στα θέματα αυτά όπως ο ΣΕΛΚ, ο Παγκύπριος Δικηγορικός Σύλλογος, ο CYFA και άλλοι. Όμως, οι συζητήσεις βρίσκονται ακόμα σε πολύ αρχικό στάδιο και υπάρχουν αντιδράσεις από πολλές χώρες. Σας θυμίζω απλώς την πρόθεση της ΕΕ για ενιαίο εταιρικό φορολογικό συντελεστή στις χώρες – μέλη της που συζητείται εδώ και 10ετίες χωρίς αποτέλεσμα.

Οι ιδιαιτερότητες των διαφόρων χωρών καθώς και οι διαφορετικές φορολογικές στοχεύσεις τους, είναι ένα μεγάλο πρόβλημα που πρέπει πρώτα να υπερπηδηθεί. Πιστεύουμε ότι και σ’ αυτή την περίπτωση θα χρειαστεί μεγάλη συζήτηση πριν υπάρξει γενική συμφωνία. 

Διαχρονικά υπάρχει μια δημόσια συζήτηση σχετικά με τις διαφορές μεταξύ των απολαβών του ιδιωτικού και του δημόσιου τομέα. Ποια είναι η γνώμη σας σχετικά με το πιο πάνω; Πως μπορούμε να ισοζυγίσουμε και να ισορροπήσουμε αυτές τις διαφορές;

Το θέμα αυτό είναι διαχρονικό και έχει τεθεί πολλές φορές από το ΚΕΒΕ. Η διαφορά στους όρους αμοιβής και γενικά εργοδότησης του δημόσιου με τον ιδιωτικό τομέα είναι πολύ μεγάλη και αυτό προκαλεί στρεβλώσεις στην οικονομία, όπως για παράδειγμα την προτίμηση των νέων να εργοδοτούνται από το δημόσιο, αντί από τον ιδιωτικό τομέα. 

Δυστυχώς, όσες προσπάθειες κι αν έγιναν στο παρελθόν για να κλείσει η ψαλίδα της διαφοράς, δεν κατέστη δυνατόν. Και αυτό, λόγω του ότι οι εκάστοτε κυβερνήσεις ευνοούν τους εργαζόμενους στο δημόσιο τομέα για ψηφοθηρικούς λόγους. Ενδεικτικό παράδειγμα αποτελεί τόσο η κρίση του 2013 όσο και η σημερινή με την πανδημία, όπου βλέπουμε να εδραιώνονται για ακόμα μια φορά αυτές οι διακρίσεις. 

Το πιο ανησυχητικό ωστόσο, είναι ότι ενώ υπάρχει αυτή η ανισοσκέλεια, δεν διαφαίνεται καμμιά απολύτως πρόθεση από το σύνολο του πολιτικού συστήματος να προχωρήσει τουλάχιστον στις αναγκαίες μεταρρυθμίσεις για την εισαγωγή ενός σύγχρονου και αξιόπιστου συστήματος αξιολόγησης και σύνδεσης των αμοιβών με την παραγωγικότητα, την αποτελεσματικότητα, και τις δεξιότητες των υπαλλήλων του ευρύτερου δημόσιου τομέα.

Το θέμα αυτό χρήζει άμεσου χειρισμού και αναμένουμε από την κυβέρνηση, όλα τα πολιτικά κόμματα και τις Συντεχνίες του Δημόσιου τομέα να προσέλθουν σε ένα εποικοδομητικό διάλογο για το καλό του συνόλου των εργαζόμενων και της οικονομίας. Σε αντίθετη περίπτωση θα συνεχίσουμε να έχουμε εργαζόμενους δύο ταχυτήτων, με όλες τις αρνητικές συνέπειες στην ανάπτυξη της οικονομίας και τις αντοχές των δημόσιων οικονομικών.

Πιστεύετε ότι υπάρχει ανάγκη εκσυγχρονισμού τόσο του δημόσιου όσο και του ιδιωτικού τομέα στην Κύπρο; Πως θα μπορούσε να πραγματοποιηθεί μια τέτοια αναβάθμιση, στο πλαίσιο της ψηφιακής εποχής;

Όχι μόνο πιστεύουμε στην ανάγκη εκσυγχρονισμού του Κράτους που θα πρέπει να προέλθει μέσα από τις μεταρρυθμίσεις, τουναντίον είμαστε πολύ απογοητευμένοι με τις επαναλαμβανόμενες αναβολές που βλέπουμε γύρω από αυτό το κεφαλαιώδες ζήτημα που αφορά αυτό καθ’ αυτό το μέλλον της χώρας μας.

Αν δεν προχωρήσουμε με τη μεταρρύθμιση της δημόσιας υπηρεσίας, της τοπικής αυτοδιοίκησης και της δικαιοσύνης, το κράτος μας θα χάσει το τρένο της νέας εποχής.

Σήμερα, η τεχνολογία και γενικά ο ψηφιακός μετασχηματισμός είναι το μεγάλο στοίχημα για όλα τα κράτη, οργανισμούς και επιχειρήσεις. Αν η Κύπρος, κλείσει τα μάτια σ’ αυτές τις μετεξελίξεις θα μείνει πίσω με όλες τις συνακόλουθες επιπτώσεις στην οικονομία και στην κοινωνία.  Θα έχουμε ουσιαστικά χάσει και τη τελευταία ευκαιρία να βελτιώσουμε την ανταγωνιστικότητα της οικονομίας έτσι ώστε να δημιουργεί τις προϋποθέσεις για προσέλκυση/ανάπτυξη νέων οικονομικών δραστηριοτήτων.

Βλέπετε τι έγινε με την πανδημία. Οι χώρες που έχουν ανεπτυγμένη τεχνολογική υποδομή κατάφεραν να κρατηθούν ζωντανές, ενώ οι υπόλοιπες υπολειτουργούν ή έχουν υποστεί τεράστιες συνέπειες.

Το Ταμείο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας προβλέπει χρηματοδοτήσεις ύψους €975εκ. από Κοινοτικούς πόρους, τους οποίους θα μπορέσουμε να απορροφήσουμε μόνο αν ολοκληρώσουμε τις πιο πάνω μεταρρυθμίσεις.  Οι ευθύνες τόσο της Κυβέρνησης όσο και της Βουλής θα είναι τεράστιες αν δεν καταφέρουν να τα απορροφήσουν υποχωρώντας για ακόμα μια φορά στα εκβιαστικά διλήμματα που τους θέτουν οι Συνδικαλιστικές οργανώσεις του ευρύτερου δημόσιου τομέα, οπότε επιχειρηθεί η υλοποίηση των μεταρρυθμίσεων.

Το σύστημα Blockchain χρησιμοποιείται όλο και περισσότερο από διάφορους τομείς (π.χ. Ναυτιλία). Τι είναι η γνώμη σας γι’ αυτό το σύστημα και πως αξιοποιείται στην Κύπρο; Πως η Κύπρος θα μπορούσε να εξελιχθεί υιοθετώντας πιο έμπρακτα το Blockchain;

Η τεχνολογία Blockchain είναι μια νέα διαδικασία που αφορά δεδομένα σε χρονικά αριθμημένα τμήματα. Η πρώτη ιστορικά εφαρμογή της έγινε στο χώρο των ψηφιακών νομισμάτων, όπως η περίπτωση του Bitcoin.

Τώρα, μπορεί να εφαρμοστεί σ’ ένα πλήθος επιπλέον παροχών της ανθρώπινης δραστηριότητας, όπως η καταμέτρηση ψήφων, η παιδεία, η υγεία, η διαφύλαξη και διαφάνεια ιστορικών, πολιτιστικών και δημοσιονομικών και άλλων αρχείων, η πιστοποίηση προϊόντων, τα κοινωνικά δίκτυα, οι τραπεζικοί, ασφαλιστικοί και κατασκευαστικοί τομείς, κλπ.

Η τεχνολογία Blockchain είναι ακόμα ένα συστατικό αυτού που επιδιώκουμε μέσω του ψηφιακού μετασχηματισμού του κράτους. Δηλαδή, η χρήση των σύγχρονων συστημάτων και μεθόδων τεχνολογίας, ώστε να διευκολύνουμε τις εργασίες μας και να γίνουμε πιο παραγωγικοί και πιο αποδοτικοί.

Η Κύπρος δεν μπορεί να μείνει πίσω σ’ αυτές τις τεχνολογικές εξελίξεις, γι’ αυτό η υιοθέτηση του συστήματος Blockchain είναι απαραίτητο στην καθημερινότητα της οικονομίας μας.

Ως χώρα υπηρεσιών οφείλουμε να εγκύψουμε περισσότερο σ’ αυτό το θέμα και να προβούμε σ’ όλες τις απαραίτητες νομοθετικές ρυθμίσεις και τεχνολογικές αλλαγές που απαιτούνται για εφαρμογή του Blockchain και στην Κύπρο.

Από Αντωνία Διάκου

Εποπτεία Κωνσταντίνος Κέντης

Previous articleToshiba to undergo strategic review, unit hit by cyberattack in Europe
Next articleAnalysis: U.S. investors looking for protection as inflation pressures bubble, stocks volatile